1975 Irailak 27 a, Herri honen iragan urbila

1975EKO IRAILAK 27: HERRI HONEN IRAGAN HURBILA

José Luis Sánchez Bravo,1954-1975. FRAP eko kidea.

Ramon Garcia Sanz, 27 urte, FRAP eko kidea.

José Humberto Baena Alonso, 1950-1975 FRAP eko kidea.

Anjel Otaegi Etxeberria, 1942-1975 ,ETAm ko kidea

Jon Paredes Manot-Txiki ,1954-1975 ,ETA pm ko kidea

1975eko irailaren 27a egun gogoangarria da Euskal Herriaren eta borrokalarien historian. Franco diktadoreak ETAko Juan Paredes "Txiki", Angel Otaegi eta FRAPeko Jose Luis Sanchez, Jose Humberto Baena eta Ramon Garcia Sanz militanteak fusilatu zituen.

Frankismoaren gainbehera 1970eko abenduan hasi zen. Burgoseko prozesuan hamasei euskal militante epaituak izan ziren, haietako sei heriotza zigorrera kondenatuz. Herriaren eta nazioarteko mobilizazioei esker Franco diktadoreak ezin izan zuen bere nahia gauzatu. Erregimen frankistaren lehen porrota izan zen hura. Hiru urte geroago, ETAk Carrero Blanco gobernuko buruordea hiltzean, hil-hurrean geratu zen erregimen faszista. Erregimenak diktadura indarrean mantendu nahian, salbuespen egoerak eta errepresio maila izugarriak zabaldu zituen. Euskal Herriko herritar xumeengana iritsi ziren errepresioaren zantzuak. Aldi berean, ETA erakundea, erregimenaren egoeraren eragilea, krisi egoeran murgildu zen ordainetan.

MILIAK ETA POLI-MILIAK.

1974an ETAko langile frontetik LAIA sortu zen. Fronte militarraren jarduerak langile borroka oztopatzen zuen, antza, baita barne funtzionamendua deuseztu ere. Borroka armatua praktikatzen zutenen artean diferentzia estrategikoak jalgi ziren, bestalde. Frankismoaren amaieran eta geroan, bi erakunde ezberdinetan banandu zen ETA: miliak eta poli-miliak. Zatiketaren ostean, erakunde militarren aldetiko lehen ekintza Azpeitian izan zen. Komando batek Gregorio Posadas Zurron guardia zibila hil zuen. Burutu zen eragatik ekintza hura jauzi bat izan zen jarduera militarraren barnean. ETA militarra ekintza zehatzak burutzen hasi zen eta bere ekintzaileek muga psikologiko bat gainditu zuten hartara. Urte bereko abuztuan, Arruabarrena "Tanke" eta Garmendia "Tupa" atxilotuak izan ziren Donostian. Tupa -hamabost egunez koma egoeran izan ostean- Gregorio Posadasen hilketaren egileetako bat izateaz akusatua izan zen. Hainbat hilabete behar izan zuen suspertzeko. Anjel Otaegi ekintza hartan nahastu zuen poliziak. Geroago, auzitegi militar batek epaituak izango ziren eta heriotz zigorrera kondenatuak biak hala biak.

POLI-MILIAK ESTATUAN BARRENA.

Juan Paredes "Txiki" ETA politiko-militarrean zegoen 1975ean. Poli-miliek estatuan barrena zabaldu zuten beren operazio eremua. Txiki Hegoaldean mugitzen zen nonbait. Apirilaren 1eko egunkariek Donostian hila izan zen Jose Diaz Linares inspektoreordearen atentatuarekin nahasi zuten. Geroago, poli-milien Bereziak deitu komandoetan hasi zen. Bartzelonan zebilela, Jose Ignacio Perez Beotegi "Wilson" militantearekin atxilotu zuten. Poliziak haien atxiloketak isilean mantendu zituen. Txikiri hilabete batzuk lehenago izandako polizia baten hilketa leporatu zioten atxilotu izan bezain laster. Wilsonek gerora adierazi zuenez, Txikik ez zuen hilketa hartan inolako esku hartzerik izan.

TXIKI ETA OTAEGI ERREGIMENAREN JOMUGA.

Txiki eta Otaegi euskal militanteek epaituak eta heriotz zigorrera kondenatuak izateko adineko motibo zuten erregimen faszistaren espetxeak betetzen zituzten ehundaka presoek. Franco diktadorearen gobernuak, Burgoseko epaiketan ez bezala, azkar jokatu zuen.

Mark Palmes eta Magda Oranich abokatu katalanak arduratu ziren Txikiren defentsaz. Txiki uztailaren 30ean atxilotua izan zen. Artean, Francoren gobernuak indarrean zegoen dekretu antiterroristaren legea muturreraino eramateko lege berezi bat aditzera eman zuen. Palmes eta Oranich abokatuek lau ordu izan zituzten Txikiren defentsa prestatu ahal izateko. Abokatuek abuztuaren 23a arte ez zuten Txiki ikusterik izan. Abokatuek sasiepaiketa hartan egindako ahaleginak biziki eskertu zituen Txikik, baita hilko zuten erabat konbentziturik zegoela aditzera eman ere.

Anjel Otaegik, berriz, poliziak berarekiko sumoak usatuak zituela sinestua Nuarbera itzultzea erabaki zuen hilabete batzuk lehenago. Azaroaren 18an (Tupa atxilotu eta hiru hilabetera) atxilotu zuten Anjel Nuarbeko bere etxean. Martuteneko espetxera eramana izan zen lehenik, eta hiru hilabetera Burgosera. Artean, Burgoseko Kapitaintzako fiskal militarrak Tupa eta beraren aurka eman zituen heriotza zigorrak. Juan Maria Bandresek eta Pedro Ruiz Balerdik eraman zituzten Tupa eta Otaegiren defentsak.

Hiru militanteen aurkako epaiketak abuztuan burutu ziren. Gobernuak protestak isilarazteko udaldia hautatu zuen, lantegiak eta jendea opor garaian zeudelarik. Abokatuek ezin zuten deus egin, epaiak aldez aurretik emanak zeuden-eta. Tuparen deklarazioak koma egoeran jasoak izan zirela frogatu ahal izan zuten bere sendagileek, eta haiei eskerrak, harentzako absoluzioa erdietsi zuten abokatuek. Txiki eta Otaegi euskal militanteak exekutatzeko gutxi zirelakoan, Francok FRAPeko beste hiru kide hautatu eta taxuzko epaiketarik egin gabe exekutatu zituen: Jose Luis Sanchez Bravo, Ramon Garcia eta Jose Humberto Baena. Abuztuaren 28az geroztik manifestazioak eta greba orokorrak deituak izan ziren Euskal Herrian. Espainiako eta Frantziako hainbat hirietara zabaldu ziren protestak eta lanuzteak. Hilketak burutu aurretiko egunetan Europako eta munduko gobernuen presioa jaso zuen Francoren gobernuak. Aita Saintua ere zigorraren aurka agertu zen. Sententzia emana zegoen, ordea. Bi hilabetera hilko zen Franco diktadorea.

Txikik eta Otaegik herriaren gogoan diraute

Mikel Asurmendi, Argia,1776 alea, 24-09-2000

ERREALA-BETI ERREALA: 100 URTE OSTIKOKA

Badira ehun urte erreala ostikoka dabilela, ea biharko ostikoek primeran jartzen gaituzten....Aupa Erreala!!!!!!!!!!!!!!!!!

GORA ERREALA-BETI ERREALA:ERREGE KOPAKO TXAPELDUNAK 1987

GORA ERREALA-BETI ERREALA: LUIS MIGUEL ARKONADA

Erreala 2009-2010 taldea









Berriro errealak badu aukera lehen mailara igotzeko, tamalez ez dago Euskal ligarik eta jokatu nahi badugu hoberenen artean Estatu mailan jokatzea beste aukerarik ez dugu.

Urte batzuk ditugunok izan genuen Erreala txapeldun ikusteko aukera eta talde haren zutabe garrantsitsuenetako bat Luis arkonada izan genuen, baina ez bakarra, bertan genituen baita ere beste jokalari bikain asko

Erreala 1981-82 TXAPELDUNAK































Luis Miguel Arconada Etxarri edo Luis Miguel Arkonada Etxarri Donostian 1954 ko Ekainaren 26an jaioa Errealaren lehen taldeko atezaina izan zen 1974 eta 1989 urte bitartean.

Munduko atezainik onenetakoa izan arren, Errealarekiko fideltasuna erakutsi zuen, bere karrera osoa talde honetan eman zuelarik. Honetaz gain, 68 partidu jokatu zituen Espainiko Seekzioarekin. Bai zelaian eta bai zelaietatik kanpo erakusten zuen karisma zela-eta, futbol zaletu askoren idoloa zen.

Zalego txuri-urdinaren artean ezaguna egin zen honako esaldi hau: "No pasa nada, tenemos a Arkonada"

Palmaresa

• Espainiako lehen mailako txapelduna 1981 eta 1982 urteetan.
• Espainiako superkopa 1982an.
• Espainiako errege kopa 1987 an
  
• Zamora sariaren irabazle 1980,1981 eta 1982 urteetan

Luis Migel Arkonada Etxarri

GLADYS DEL ESTAL FERREÑO:1956-1979 ko Ekainak 3

Gladys Del Estal Ferreño (1956.1979 ko Ekainak 3) Venezuelan jaio harren Donostiako Egia auzoan kokatutako talde ekologista baten kide zen, ekintza antimilatarista eta energia nuklearraren aurkako protesta batean guardia zibilak erahila suertatu zen Tuteran.

Amalurraren eguna ospatzeko egiten zen ekintzetan zear partehartzearren erahila izan zen, protesta haietan Lemoizko (Bizkaia) zentral nuklearra geldiarazteko eta estatuaren "Plan Energetico Nacional" deritzanaren aurkako prortestak burutzen ziren, plan horretan Zentral nuklearrez osatutatako sare haundi bat habian jartzekotan ziren, baita Nafarroako bardeetan kokaturiko tirogunearen aurka, hau dena Tuteran (Nafarroan)(1979 ko ekainaren 3 an gertatu zen, bertan Gladys bertatik bertara botatako tiro batez hil zuen Guardia Zibilak.

Gertatutakoak

Egun hartan milaka pertsona batzuk elkartu ziren Tuterako parke batean, eta partehartzaileak hamaiketakoa egiten zeuden bitartean, oso eraso bortitz eta anker bat egin zuen poliziak, eraso honen ondorioz jende guztia sakabanatu zen.

Frankok sortutako polizi armatuak bertan gerturatu ziren guztiak bidali zituen , Tuteran Ebro ibaia zearkatzen duen zubi bateraino.

Gladys_en erahilketa

Zubiaren beste aldean aparkalekuak prestatu zituzten eta ondorioz jendea beren kotxeetarantz joaten hasi ziren bertatik ospa egiteko.

Gazte batzuk zubiaren bestealdean erdian eserita jartzea erabaki zuten, zubiaren irteeran, une haietan Guardia Zibil talde bat bertara joan ziren korrika bizian, eta batek, Jose Matrinez Salas izenekoak gerrian jo ondoren, bertatik bertara buruaren atzekaldean tiro eman zion, segituan Gladys lurrean zerraldo geratu zen.

Batzuk diotenez aurretik sasikume honek "Tia buena" deitu omen zion eta Glagys_ek "Hijo Puta" erantzun omen zion
.

Bertan zeuden lekuko askok honela kontatu zituzten gertaera tamalgarri hauek , bertan ere baziren Holandar telebistako kideak. Gobernu Zibilak zioena nahiko ezberdina zen, hauek zioten manifestari batek Guardia Zibilari bere arma kendu nahiean hasi zela eta burrukan zebiltzala tiro batek huts egin zuela bertan Gladys hilda suertatu zelarik. Badakizute betiko bertsio ofizialak

Gladys erahil zuen Guardia Zibila, José Martinez Salas, 1981 ko Abenduaren 14 an epaitua izan zen Iruñan eta zuhurgabekeriagatik 18 hilabeteko espetxe zigorra ezarri zioten.Al ere ez zuen bere espetxe zigor osoa bete.

MILA BEDERATZIREHUN TA LEHENENGO URTIAN

Euskalherrian gezurra badirudi ere baleak maiz ikusten ziren, euskal arrantzaleek bazuten bai balea harrapatzeko aukerarik.
Mila bederatzrehun ta lehenengo urtean Maiatzaren hamalau garren egunean (1901-05-14) harrapatu zuten Euskalherrian azkeneko balea, hurrengo ostiralean beteko dira 109 urte, orain apenas iristen de balea Euskalherriko kostaldera.
Jarri dudan argazkian Urumea ibaia itsasoratzen den lekuan (Donostian) ikus genezake balea nola harrapatzen ari diran.

Maiatzaren hamalau garren egunean, (Hurrengo Ostiralean)duela 109 urte, balea harrapatu zuten Orion. XVI. mendean, Euskal Herriko arrantzaleak trebeak ziren balea arrantzan, eta baziren tartean oriotarrak ere, baina garai hau ondo pasatutakoan egin ziren oriotarrak eta balea ezagunak, 1901. urtean, hain zuzen ere.

109 urte pasatu dira balea harrapatu zutenetik. 1901. urteko maiatzaren 14an izan zen. 2001ean mendeurrena ospatu zuten, ekitaldi ugari antolatu zuten oriotarrek. Oriotarrek, bai, herriak antolatu baitzituen ia ekitaldi guztiak: herri antzerkia, dantza... egun osoko irudikapen erreala.

Oriotarrek harrapatutako balea, Euskal Herriko balea ospetsua izan zen. Ordurako, ordea, desagertuta zegoen balea-harrapaketa. Lanbidea bera zegoen desagertuta. Beraz, oriotarrek balea ikusi zutenean, ez omen zekiten oso ondo nola harrapatu.

Zientzialariek argitu dutenez, balea gaixo zegoen, eta Orioko hondartzara hurbildu zen. Arrantzaleek arpoiak eta dinamita lortu, eta harrapatu egin zuten, baina hori saltzeko merkaturik ez zegoenez, balea erakusteari ekin zioten. Turismorako ikuskizuna bihurtu zuten animaliaren gorpua. Ordungoak dira balearen bertso ospetsuak.

Azkenean, bazterrak astindu ondoren, mingainetik erauzitako olioa saltzea lortu zuten. Nekez lortu zuten balea behar bezala aprobetxatzea; berrogeita hamar urte lehenagotik zegoen merkatu hura itxita. Garai hartan, beraz, anekdota bat izan zen balea.

Anekdota bat, baina Orioren eta oriotarren historian leku garrantzitsua hartu duena. Denborarekin, ordea, oriotarrak ahazten joan diren historia da balearena. Duela urte batzuk, egun honetan festa egiten zuten oriotarrek, baina urteekin galtzen joan da hori ere.

Hala ere, balearen presentzia nabarmena da herrian; bestela, Goiko Kaleko etxeen armarriak ikusi besterik ez dago, besteak beste; ia denetan balearen presentzia ikusten dugu. Herrian ere, bada balearekin harreman estua duen elkarterik: Balea Elkarte Gastronomikoa, esaterako.


Balentria hori gogoratzeko badira bertso batzuk . oso ezagunak:

Orioko Balearenak Benito Lertxundik abesturik bertso kronika bikaina hori guztia gogoratuz, ez dakitena da nork egin zituen bertso hauek:

EMILIANO ZAPATA SALAZAR 1879/8/8 - 1919/04/10

Gaur Emiliano Zapata ekarriko dut gogora, sarean begiratu dudanez Apirilak 10 batean hil zuten,gaur bezalako egun batetan, beste leku batzuetan 19 hil zutela diotelarik, jarraian dauden lerrotan bezala , hor zear lerro batzuk aurkitu ditut, erdaraz zegoen eta itzultzea erabaki dut, espero det ongi ulertzea.

EMILIANO ZAPATA SALAZAR

Mexikoko iraultzaren buru izan zen 1910 etik, jende xumeen bizimodu egoera hobetzearen alde borrokatu zuen.Gaur egun bere adierazpenak oraindik bizirik diraute Mexikar nekazarien artean.
Mexikon "Hegoaldeko Atila" izenez ezagutzen zuten, nekazarien burruken buru izan bait zen bera jaio zen Morelos Estatuan, berak esan omen zuen "Lurra lantzen duenarentzat da", Mexikar Heroia, bertako nekazariek miresten zutelarik. Bere aurkariek behi lapur bat besterik ez zela zioten, bere kuadrilla armatu ankerrarekin, bizitza meatxatzen zuela, ohorea, jabegoak eta zibilizazioa bera ere meatxatzen zituela zioten.

Denbora pasa ala Zapata heroi bihurtu zen, buruzagiaren akatsak ahaztu ziren, olerkariaren lumarengatik aldatuak izan ziren, margolariaren eskutik edo eta politikarien hitzekin.

Biografia:



San Miguel de Anenecuilco, Morelos 1883- Chinameca, Cuernavaca 19 de Abril 1919.

Mexikoko Hegoaldean jaio zen eta armak hartzea erabaki zuen arte bere bizitza beste edozein nekazarirena bezalakoa izan zen, sistema feudalista gogorraren aurka altxa zen arte, lur-jabeen aurka altxa zen arte, beste nekazari batzuekin mendira joan zen, gobernuaren aurka ere borrokatzeko.
Garai haietan bazen hiparraldean beste izen garrantsitua bat, burrukaren bidea hartu zuena, Pantxo Villa ain zuzen, lehenik lapurretara eta lurjabeen alde egiten zuelarik bere aberastasun pertsonala bilatzen zuelarik, bitartean Zapata, zintzoagoa, beti herriaren ondoan egon zen, beren hoberako lanean jarduten zuelarik. Zapatista estatua ,Maderoren iraultzaren ondoren lortutakoa, Morelosen ezarri zen, hegoaldean, hiparraldearen ezberdintasunez, langileriaren kontzientzia barneraturik zeukatelarik, oraindik ongi heldu gabe baina berehala fruituak emango zituena, halaber Zapataren gudarostearen batasuna eta independentzia Pantxo Villarena baino nabarmenago zirelarik.

Denbora gutxira Maderok Morelos Estatuari emandako eskubideak itoarazten hasi zen ezin bait zuen berak nahi zuen gizarte eta botere burgesa ezarri. Zapatak herriaren eskubideen aldarrikapenak berriro eskatzeari ekin zion bitartean. Azkenean Iraultza Burgesa agerian geratu zen, herri iraultzaz mozrroturik zegoena. 1913 an Huertak boterea hartu zuen eta 1914 ean Zapatak, Villak eta Carranza-ren batasunak bertan behera utzi zutelarik. Carranzak Mexikar iraultza geldiarazten saiatu zen, baina beste biek Mexikar hiriburua hartu zutelarik 1914 urtearen bukaeran.



Zapatak beti nekazari berritzearen alde ekin zion beti, Mexiko osoan ezartzearen alde zelarik, 1911 ean Ayalaren plana ezarri zuen, honekin lur-jabeek kendutako lurrak herriak berreskurtzea espero zuen, " Lurra eta Askatasuna" oihuak hau bideratzen zuen bitartean, burgesek hau gerta ez zedin ahal zuten guztia egin zuten eta gerrillariak mendira joan behar izan zuten berriro. Morelosen bakarrik egiten da nekazari berritzea, Carranzak Zapatari hitz ematen dio beti, baina sekula ez ditu betetzen agindutakoak.


Iraultzaren buruak gero eta argiago dauka azkenean dena bertan behera geratuko dela, eta Carranzaren aurka herriaren laguntza duela jabetzen da. Baina laguntza hau ongi barneraturik ez dago oraindik eta Carranzak bere jenerala den Pablo Gonzalez-en bitartez Zapatari segada bat ezartzen dio eta 1919 an erahiltzen dute, horrela Zapatatismo-aren bukaera izango zela pentsatzen zuen, baina nahasturik zegoen Zapatismoak Zapataren ondoren iraun zuen.,Zapatismoak Zapata gainditu zuen. Carranza urte bete geroago erahila izan zen Veracruz-en . Burges txikien, nekazarien eta langileen arteko elkartasuna lortzen delarik.

Ez da ahaztu behar iraultzaren buruak, Zapatak, sozialismoaren inguruan egin zuela iraultza, bere hitzekin Errusiarren iraultza babestu zuelarik, Mexikon ez egon arren langileak bide hortatik eramango zituen mugimendurik, Errusiar Iraultzan gertatu zen bezala.